Mất việc hoặc đổi việc ở Đức: thời hạn, trợ cấp thất nghiệp và giấy phép cư trú

Phần lớn ứng viên của chúng tôi gắn bó nhiều năm với nhà tuyển dụng đầu tiên. Dù vậy, hợp đồng có thời hạn vẫn có thể kết thúc, cơ sở y tế có thể đóng cửa, và đôi khi bạn chỉ đơn giản là muốn bắt đầu lại ở một thành phố khác. Tất cả những tình huống này đều có quy định rõ ràng, kèm theo một vài thời hạn rất dễ bị bỏ lỡ.

Đổi việc: xin chấp thuận trước, rồi mới nghỉ việc

Giấy phép cư trú để làm việc tại Đức thường gắn với một vị trí cụ thể, và sự chấp thuận của Cơ quan Việc làm Liên bang (Bundesagentur für Arbeit, BA) cũng có thể gắn với một nhà tuyển dụng cụ thể. Trên thẻ cư trú của bạn có ghi chính xác bạn được phép làm công việc gì.

• Bạn không được bắt đầu công việc mới cho đến khi Sở Ngoại kiều (Ausländerbehörde) chấp thuận, theo quy định tại § 4a Luật Cư trú.
• Vì vậy, thứ tự đúng là: tìm vị trí mới và có hợp đồng đã ký, nộp hồ sơ cho Ausländerbehörde, và chỉ khi đã có chấp thuận mới xin nghỉ việc ở nơi làm hiện tại.
• Hãy lưu ý thời hạn báo trước với nhà tuyển dụng hiện tại. Hợp đồng của bạn quy định thế nào, chúng tôi giải thích trong bài Hợp đồng lao động ở Đức.
• Nếu nhà tuyển dụng đã trả chi phí khóa học tiếng hoặc chi phí công nhận văn bằng, hãy kiểm tra xem hợp đồng có điều khoản hoàn trả chi phí hay không.

Nếu bạn mất việc: bốn bước cần làm

1. Đăng ký là người đang tìm việc (Arbeitsuchend) với Agentur für Arbeit, tức cơ quan việc làm, chậm nhất ba tháng trước khi hợp đồng kết thúc. Nếu bạn biết tin hợp đồng kết thúc muộn hơn thế, bạn chỉ có ba ngày kể từ lúc đó để đăng ký (§ 38 SGB III). Bạn có thể đăng ký trực tuyến, qua điện thoại hoặc trực tiếp. Nếu trễ hạn, trợ cấp sẽ bị tạm ngừng một tuần (Sperrzeit).

2. Đăng ký thất nghiệp (Arbeitslosmeldung) chậm nhất vào ngày đầu tiên không có việc làm và nộp đơn xin trợ cấp cùng lúc. BA khuyến nghị nộp đơn trước khoảng hai tuần.

3. Báo cho Ausländerbehörde. Giấy phép cư trú không tự động hết hiệu lực khi bạn nghỉ việc, nhưng cơ quan này có quyền rút ngắn thời hạn của giấy phép. Hãy cho họ biết bạn đang tích cực tìm việc trong ngành của mình và hỏi xem bạn còn bao nhiêu thời gian. Dù sao thì nhà tuyển dụng của bạn cũng có nghĩa vụ theo luật phải thông báo cho cơ quan này trong vòng bốn tuần rằng quan hệ lao động đã chấm dứt.

4. Liên hệ với chúng tôi. Chúng tôi vẫn sẵn sàng hỗ trợ bạn cả sau khi bạn đã bắt đầu làm việc; hãy cùng nhau xem bước tiếp theo là gì.

Nếu bạn tự nghỉ việc mà không có lý do chính đáng, trợ cấp có thể bị tạm ngừng đến 12 tuần.

Ai được hưởng trợ cấp thất nghiệp

Khoản trợ cấp này gọi là Arbeitslosengeld I và được chi trả từ các khoản đóng bảo hiểm xã hội trừ vào lương của bạn hằng tháng.

• Điều kiện: ít nhất 12 tháng làm việc có đóng bảo hiểm trong 30 tháng gần nhất, và giấy phép cư trú cho phép bạn làm việc.
• Mức hưởng: 60% lương thực nhận tính theo quy định của BA, hoặc 67% nếu bạn hoặc vợ, chồng hay bạn đời của bạn có con.
• Thời gian hưởng: đóng bảo hiểm 12 tháng thì được hưởng trợ cấp trong 6 tháng; đóng 24 tháng thì được hưởng 12 tháng. Người trên 50 tuổi được hưởng lâu hơn.

Trợ cấp thất nghiệp là khoản hỗ trợ trong lúc bạn tìm việc, chứ không thay thế cho công việc: BA sẽ giới thiệu các vị trí tuyển dụng và mong bạn giữ liên lạc thường xuyên.

Cần chuẩn bị những gì

• Hợp đồng lao động và thông báo chấm dứt hợp đồng, có ghi ngày nhận
• Thẻ cư trú và hộ chiếu
• Phiếu lương của 12 tháng gần nhất
• Mã số bảo hiểm xã hội và mã số thuế
• Quyết định công nhận văn bằng (Anerkennungsurkunde), nếu bạn đã có: giấy này giúp bạn dễ tìm việc trong ngành của mình hơn nhiều

Nếu có điều gì chưa rõ, hãy liên hệ với chúng tôi trước khi ký hoặc hủy bất cứ điều gì, qua trang dành cho ứng viên của chúng tôi.

Nguồn: Cơ quan Việc làm Liên bang: Arbeitslosengeld (arbeitsagentur.de), §§ 38 và 159 SGB III, §§ 4a và 7 Luật Cư trú (gesetze-im-internet.de), Merkblatt 7 của Cơ quan Việc làm Liên bang (tháng Sáu năm 2024).