Αναγνώριση πτυχίου στη Γερμανία (Anerkennung): τι σημαίνει, πόσο κοστίζει και ποια έγγραφα χρειάζεσαι

Παρακάτω θα βρεις απαντήσεις στις πιο συχνές ερωτήσεις για την αναγνώριση πτυχίου στη Γερμανία, τη λεγόμενη Anerkennung. Για τους επαγγελματίες υγείας είναι το πιο σημαντικό κομμάτι της διαδρομής προς μια θέση εργασίας, γι' αυτό αξίζει να το καταλάβεις πριν αρχίσεις να μαζεύεις χαρτιά. Ως πολίτης της ΕΕ με πτυχίο από την Ελλάδα ή την Κύπρο έχεις πιο σύντομο δρόμο από τους συναδέλφους με πτυχίο από χώρα εκτός ΕΕ.

Τι σημαίνει στην πράξη η αναγνώριση πτυχίου

Η αναγνώριση επιβεβαιώνει ότι ο τίτλος σου, που αποκτήθηκε εκτός Γερμανίας, αντιστοιχεί στον γερμανικό επαγγελματικό τίτλο του ίδιου επαγγέλματος. Για πτυχία από χώρα της ΕΕ υπάρχουν δύο δρόμοι, ανάλογα με το επάγγελμα: η αυτόματη αναγνώριση και το γενικό σύστημα της ΕΕ. Και οι δύο βασίζονται στην Οδηγία 2005/36/ΕΚ.

Αυτόματη αναγνώριση: νοσηλευτές, γιατροί, φαρμακοποιοί

• Νοσηλευτής γενικής φροντίδας (Pflegefachfrau/-mann), γιατρός, φαρμακοποιός, μαία, οδοντίατρος: τα επαγγέλματα αυτά είναι εναρμονισμένα στην ΕΕ. Αν οι σπουδές σου ξεκίνησαν μετά την ένταξη της χώρας σου στην ΕΕ (Ελλάδα 1/1/1981, Κύπρος 1/5/2004), το πτυχίο σου αναγνωρίζεται αυτόματα: χωρίς έλεγχο ισοδυναμίας, χωρίς εξέταση γνώσεων (Kenntnisprüfung) και χωρίς απόφαση με ελλείψεις (Defizitbescheid).
• Σπουδές που ξεκίνησαν πριν από την ένταξη στην ΕΕ: χρειάζεσαι βεβαίωση συμμόρφωσης (Konformitätsbescheinigung) από την αρμόδια αρχή της χώρας σου, ότι η εκπαίδευσή σου πληροί τα ελάχιστα πρότυπα της ΕΕ, ή βεβαίωση κεκτημένων δικαιωμάτων (συνήθως τρία χρόνια εργασίας μέσα στα τελευταία πέντε). Η αρμόδια αρχή σού λέει ακριβώς ποια βεβαίωση χρειάζεσαι· σε βοηθάμε να την αποκτήσεις.

Γενικό σύστημα της ΕΕ: φυσικοθεραπευτές και βοηθοί νοσηλευτή

Η φυσικοθεραπεία δεν είναι εναρμονισμένο επάγγελμα, το ίδιο και η εκπαίδευση βοηθού νοσηλευτή με πτυχίο (Pflegeassistenz). Η αρμόδια αρχή συγκρίνει την εκπαίδευσή σου με τη γερμανική. Αν βρει ουσιώδεις διαφορές, επιλέγεις εσύ ανάμεσα σε πρακτική προσαρμογής (Anpassungslehrgang) και εξέταση επάρκειας (Eignungsprüfung). Για πτυχία από την ΕΕ η εξέταση αυτή λέγεται Eignungsprüfung, όχι Kenntnisprüfung.

Πότε είναι υποχρεωτική και πότε προαιρετική

Εξαρτάται από τους κανόνες που διέπουν το επάγγελμά σου. Για τα νομοθετικά ρυθμιζόμενα επαγγέλματα η αναγνώριση είναι υποχρεωτική: χωρίς αυτήν δεν επιτρέπεται να εργαστείς στο επάγγελμά σου. Πρόκειται κυρίως για επαγγέλματα στην υγεία, στην εκπαίδευση και στη δημόσια ασφάλεια: νοσηλευτές, γιατροί, οδοντίατροι, φαρμακοποιοί, φυσικοθεραπευτές, μαίες, αλλά και εκπαιδευτικοί και μηχανικοί σε ορισμένους τομείς. Για τα υπόλοιπα επαγγέλματα η αναγνώριση είναι προαιρετική, αλλά αξίζει: παίρνεις ένα επίσημο έγγραφο στα γερμανικά που οι εργοδότες καταλαβαίνουν αμέσως, και αυτό βοηθά τόσο στην αναζήτηση εργασίας όσο και στη διαπραγμάτευση του μισθού. Για φροντιστές χωρίς πτυχίο (Betreuungskraft) δεν χρειάζεται ούτε αναγνώριση ούτε άδεια. Οι πολίτες της ΕΕ μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να εργαστούν προσωρινά χωρίς αναγνώριση, εφόσον ενημερώσουν εκ των προτέρων την αρμόδια αρχή.

Ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληροίς

Οι προϋποθέσεις είναι απλές: να έχεις ολοκληρώσει την εκπαίδευση για το αντίστοιχο επάγγελμα και να θέλεις να εργαστείς στη Γερμανία. Για τα επαγγέλματα υγείας, εκτός από την αναγνώριση του πτυχίου, απαιτείται απόδειξη γνώσης γερμανικών (κατά κανόνα επίπεδο B2· για γιατρούς και φαρμακοποιούς και εξέταση ιατρικής ορολογίας, Fachsprachprüfung, σε επίπεδο C1), ιατρική βεβαίωση και αντίγραφο ποινικού μητρώου. Η απόδειξη γλώσσας ζητείται και στην αυτόματη αναγνώριση.

Πόσο κοστίζει

Το διοικητικό τέλος της διαδικασίας αναγνώρισης κυμαίνεται συνήθως από 200 έως 600 €, ανάλογα με το ομόσπονδο κρατίδιο (Bundesland) και το επάγγελμα. Σε αυτό προστίθενται οι επίσημες μεταφράσεις (συχνά 200–500 €, ανάλογα με τον όγκο των εγγράφων) και, για τους γιατρούς, το τέλος της Fachsprachprüfung (350–500 €). Αν η απόφαση ζητά εξισωτικό μέτρο, δηλαδή πρακτική προσαρμογής (Anpassungslehrgang) ή εξέταση επάρκειας (Eignungsprüfung), υπάρχει και εκεί επιπλέον κόστος. Για τους υποψηφίους που τοποθετούμε, σημαντικό μέρος αυτών των εξόδων το καλύπτει ο εργοδότης· η ακριβής συμφωνία γίνεται από πριν και αναγράφεται στη σύμβαση εργασίας.

Πόσο διαρκεί

Για πτυχία από χώρα της ΕΕ η αρμόδια αρχή επιβεβαιώνει την παραλαβή του φακέλου μέσα σε έναν μήνα και αποφασίζει το αργότερο 3 μήνες μετά την υποβολή όλων των εγγράφων. Η πιο συχνή αιτία καθυστέρησης είναι τα ελλιπή ή λάθος επικυρωμένα έγγραφα· γι' αυτό αξίζει να τα ετοιμάσεις προσεκτικά από την αρχή.

Ποια έγγραφα χρειάζονται

• Πτυχίο και παράρτημα διπλώματος (για νοσηλευτές: αναλυτική βαθμολογία όλων των ετών σπουδών και το πτυχίο), επικυρωμένα αντίγραφα με μετάφραση από ορκωτό μεταφραστή·
• βεβαίωση συμμόρφωσης (Konformitätsbescheinigung), αν οι σπουδές σου ξεκίνησαν πριν από την ένταξη της χώρας σου στην ΕΕ·
• αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών με ώρες διδασκαλίας (κατάλογος μαθημάτων και βαθμών, πιστωτικές μονάδες ECTS), με μετάφραση, κυρίως στο γενικό σύστημα και όταν δεν υπάρχει βεβαίωση συμμόρφωσης·
• βεβαιώσεις επαγγελματικής εμπειρίας από τους εργοδότες σου, με μετάφραση·
• πιστοποιητικό επαγγελματικής ιδιότητας (Certificate of Good Standing / Unbedenklichkeitsbescheinigung), όχι παλαιότερο των 3 μηνών·
• αντίγραφο ποινικού μητρώου και ιατρική βεβαίωση καταλληλότητας για άσκηση του επαγγέλματος·
• βιογραφικό σε μορφή πίνακα στα γερμανικά (χωρίς επίσημη μετάφραση): η δωρεάν γεννήτρια βιογραφικού μας το φτιάχνει ακριβώς στη μορφή που περιμένουν οι γερμανικοί φορείς·
• απόδειξη γνώσης γερμανικών (πιστοποιητικό ÖSD ή Goethe· telc κατά κανόνα μόνο αν η εξέταση δόθηκε στη Γερμανία)·
• αντίγραφο ταυτότητας ή διαβατηρίου· αν χρειάζεται, ληξιαρχική πράξη γέννησης και γάμου (σε περίπτωση αλλαγής επωνύμου)·
• δήλωση ότι δεν έχεις υποβάλει ήδη αίτηση αναγνώρισης σε άλλο κρατίδιο.

Για δημόσια έγγραφα από χώρα της ΕΕ (ληξιαρχικές πράξεις, ποινικό μητρώο κ.λπ.) δεν χρειάζεται επισημείωση Apostille, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/1191. Για τα πτυχία η αρχή ζητά επικυρωμένα αντίγραφα και μεταφράσεις.

Ο ακριβής κατάλογος διαφέρει ανά κρατίδιο και επάγγελμα. Στον διαδραστικό οδηγό Anerkennung επιλέγεις επάγγελμα και κρατίδιο και βλέπεις βήμα βήμα τη διαδικασία, λίστα εγγράφων και την αρμόδια αρχή, με συνδέσμους σε επίσημες πηγές.

Για πτυχία εκτός ΕΕ

Για πτυχία από χώρες εκτός ΕΕ η αρχή κάνει πλήρη έλεγχο ισοδυναμίας και η απόφαση μπορεί να είναι πλήρης αναγνώριση, μερική αναγνώριση (με υποχρέωση εξισωτικού μέτρου, συνήθως Kenntnisprüfung ή Anpassungslehrgang) ή απόρριψη. Σε αυτή την περίπτωση πρώτο βήμα είναι ο έλεγχος του ιδρύματος στη βάση anabin· γρήγορο έλεγχο μπορείς να κάνεις και στη σελίδα Έλεγχος πτυχίου.

Πηγές: Anerkennung in Deutschland (anerkennung-in-deutschland.de), Make it in Germany, Οδηγία 2005/36/ΕΚ.

Δεν θέλεις να τα βγάλεις πέρα μόνος σου με τα χαρτιά; Η αναγνώριση πτυχίου είναι στον πυρήνα της δουλειάς μας: δες πώς σε συνοδεύουμε σε όλη τη διαδικασία.